فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ « 1 » نيز ارشاد به حكم عقلا در رجوع جاهل به عالم است بدون آنكه اختصاص به طايفه‌اى از علما ( مانند صحابه ) داشته باشد . « 2 » ثانيا : اهل سنت كه به مراتب صحابه در فهم و تفسير آيات معترفند و تنها عده اندكى از آنان را جزو علماى تفسير به حساب مىآورند ، نبايد همه صحابه را به فهم تام و عمل درست ، توانمندتر از ديگران در اجتهاد و استنباط و راسخ در علم محسوب كنند اين با واقعيتهاى انكارناپذير ، منافات دارد . به طور نمونه سيوطى در الإتقان به بيان چند حديث از بخارى و ديگران به برترى دانش ابن عباس ( در دوران نوجوانى و جوانى ) نسبت به بزرگان از اصحاب پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىپردازد كه در آن عمر بن الخطاب در حضور جمعى از اصحاب بدر و ديگر صحابه ، نظر آنان را درباره آيات جويا مىشود و سپس قول ابن عباس را مىپذيرد . « 3 » گاهى نيز برداشتها و استنباطهاى صحابه درباره فهم آيات يكديگر را نفى مىكنند مانند « قدامة بن مظعون » از اصحاب بدر كه شراب نوشيده بود و چون عمر خواست او را حد بزند به آيه : لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ فِيما طَعِمُوا إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَ آمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَ أَحْسَنُوا . . . « 4 » استناد كرد و گفت : من از مصاديق اين آيه‌ام با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در بدر ، احد ، خندق و مشاهد ديگر بوده‌ام عمر گفت : آيا حجت او را باطل نمىكنيد ، ابن عباس گفت : اين آيه براى عذر گذشتگان و حجت براى آيندگان نازل شد چون

--> ( 1 ) . نحل ، 43 ( 2 ) . الميزان ، ج 12 ، ص 278 ( 3 ) . الاتقان ( النوع الثمانون ) ، ج 2 ، ص 187 ، 188 ؛ و نيز ، ر . ك : عبد الرحمن ابن خلدون ، مقدمه ابن خلدون ، بخارى از قول عبد اللّه بن عباس مىنويسد : « كنت أقرأ رجالا من المهاجرين منهم عبد الرحمن بن عوف فبينما أنا في منزله بمنى و هو عند عمر بن الخطاب في آخر حجّة حجّها . . . » ، من به مردانى از مهاجران از جمله عبد الرحمن بن عوف ( كه در سال سوم بعثت ايمان آورده است ) معانى قرآن را ياد مىدادم و آن در منزل عبد الرحمن در سرزمين منا بود كه عمر بن الخطاب نيز حضور داشت و آخرين حج عمر بود » ( محمد بخارى ، صحيح ، باب رجم الحبلى ، ج 4 ، ص 119 ) امثال عبد الرحمن بن عوف در اين زمان كه آخرين حج عمر است حدود 32 سال از زمان اسلام آوردنش مىگذرد با اين حال در نزد ابن عباس معانى قرآن را فرا مىگيرد . ( 4 ) . مائده ، 93